De handhaving op schijnzelfstandigheid blijft de gemoederen bezighouden. Waar eerder werd aangekondigd dat de Belastingdienst weer volledig zou handhaven, heeft de nieuwe Tweede Kamer aangedrongen op een gedeeltelijke verlenging van de zogenoemde ‘zachte landing’.
Dat betekent: minder hard dan gevreesd, maar zeker niet vrijblijvend.
Voor accountants en adviseurs is het belangrijk om scherp te hebben wat er precies wél en niet verandert. Want hoewel de toon milder is, blijven de financiële risico’s onverminderd aanwezig.
Bedrijfsbezoek blijft het startpunt
De verlengde zachte handhaving houdt in dat een bedrijfsbezoek het startpunt blijft bij controles op schijnzelfstandigheid.
De werkwijze van de Belastingdienst ziet er als volgt uit:
- Eerst een gesprek met de opdrachtgever over de inhuur van zzp’ers.
- Daarbij wordt gewezen op mogelijke risico’s rond de kwalificatie van arbeidsrelaties.
- De opdrachtgever krijgt de gelegenheid om verbeteringen door te voeren.
- Pas daarna kan (indien nodig) een boekenonderzoek volgen.
Dit betekent in de praktijk dat de Belastingdienst niet direct met naheffingen binnenvalt, maar eerst de dialoog zoekt.
Dat is de “zachte hand”. Maar let op: het blijft handhaving.
Wanneer volgt een boekenonderzoek?
Kiest de Belastingdienst toch voor een boekenonderzoek, dan kan zij:
- Onderzoek doen over een volledig kalenderjaar, of
- Zich beperken tot een recent aangiftetijdvak.
Dat laatste kan strategisch zijn. Zeker bij recente signalen van onjuiste kwalificatie kan de inspecteur relatief snel corrigeren.
Het idee dat handhaving per definitie ziet op lange historische perioden, is dus achterhaald.
Geen verzuimboete in 2026, maar wél vergrijpboete
Een belangrijke tegemoetkoming is dat in 2026 geen verzuimboetes worden opgelegd in het kader van schijnzelfstandigheid.
Dat klinkt geruststellend, maar is het slechts deels.
Want:
- Vergrijpboetes blijven mogelijk bij opzet of grove schuld.
- Naheffingsaanslagen kunnen worden opgelegd vanaf 1 januari 2025.
Met andere woorden: wie aantoonbaar bewust of ernstig nalatig fout zit, loopt nog steeds tegen forse sancties aan.
Bij opzet kan een vergrijpboete oplopen tot 50% van de verschuldigde loonheffingen. Bij grove schuld is dat 25%.
Voor adviseurs betekent dit dat het onderscheid tussen een fout en verwijtbaar handelen essentieel wordt in de dossieropbouw.
Naheffen kan gewoon vanaf 2025
Hoewel de zachte landing deels wordt verlengd, blijft het voor de Belastingdienst mogelijk om naheffingsaanslagen op te leggen over de periode vanaf 1 januari 2025.
De financiële impact kan aanzienlijk zijn:
- Loonheffingen
- Premies werknemersverzekeringen
- Werkgeversheffingen
- Mogelijke rente
Voor grotere opdrachtgevers met structurele inzet van zzp’ers kan dit snel oplopen.
De zachte landing betekent dus niet dat er geen fiscale consequenties zijn, alleen dat de route ernaartoe iets minder abrupt is.
Modelovereenkomsten: zekerheid tot eind 2029
Een belangrijke geruststelling voor veel opdrachtgevers: goedgekeurde lopende modelovereenkomsten worden nog geëerbiedigd tot eind 2029.
Dat betekent dat opdrachtgevers tot 2030 gevrijwaard zijn van naheffing van loonheffingen, mits:
- Er daadwerkelijk wordt gewerkt volgens de goedgekeurde modelovereenkomst.
- De feitelijke uitvoering overeenkomt met wat op papier staat.
En juist daar wringt het vaak.
De praktijk laat zien dat afspraken in de overeenkomst niet altijd overeenkomen met de dagelijkse aansturing. En bij controle kijkt de Belastingdienst primair naar de feitelijke situatie.
De eerdere communicatie van de Belastingdienst over handhaving bevestigt dat de focus ligt op de werkelijke uitvoering van de arbeidsrelatie.
Papier biedt dus alleen bescherming als de praktijk meewerkt.
Wat betekent dit concreet voor uw cliënten?
1. Afwachten is geen strategie
De zachte handhaving is géén vrijbrief om niets te doen. Het bedrijfsbezoek kan elk moment plaatsvinden.
2. Dossiervorming wordt cruciaal
Leg vast:
- Waarom sprake is van zelfstandigheid
- Welke ondernemerskenmerken aanwezig zijn
- Hoe de feitelijke aansturing is ingericht
Een goed onderbouwd dossier verkleint het risico op verwijtbaarheid.
3. Herijking van zzp-structuren
Inventariseer:
- Hoeveel zzp’ers structureel worden ingezet
- In welke functies zij werken
- Of sprake is van inbedding in de organisatie
- Of gezagsverhoudingen bestaan
Zeker in sectoren waar schijnzelfstandigheid vaker voorkomt, zoals zorg en bouw, ligt het vergrootglas al klaar.
De strategische vraag: risico nemen of aanpassen?
De gedeeltelijke verlenging van de zachte landing geeft ruimte. Maar die ruimte is tijdelijk en begrensd.
Opdrachtgevers hebben grofweg drie keuzes:
- De huidige situatie handhaven en risico accepteren
- De samenwerking aanpassen om echte zelfstandigheid te waarborgen
- Overgaan tot dienstverband
Welke keuze passend is, hangt af van:
- Financiële impact
- Operationele flexibiliteit
- Juridische risico’s
- Reputatierisico
Hier ligt een duidelijke rol voor de accountant als sparringpartner.
Tot slot: zacht van toon, stevig in effect
De verlenging van de zachte handhaving is politiek begrijpelijk. Ondernemers krijgen tijd om zich aan te passen.
Maar inhoudelijk blijft de lijn helder:
- Handhaving is terug.
- Naheffen kan.
- Vergrijpboetes blijven mogelijk.
- Alleen verzuimboetes worden (nog) ontzien.
De zachte landing is dus eerder een gecontroleerde afdaling dan een zachte matras.
Wilt u met uw cliënt bespreken of de huidige inzet van zzp’ers toekomstbestendig is onder deze verlengde zachte handhaving?
Wij helpen graag met een praktische risicoanalyse en een concreet verbeterplan, zodat een bedrijfsbezoek geen verrassing wordt, maar een bevestiging.