De belasting op vermogen in box 3 is al jaren een bron van discussie. Na de uitspraken van de Hoge Raad over het fictieve rendement en de hersteloperatie die volgde, staat het stelsel opnieuw onder druk. Tegelijkertijd werkt het kabinet aan een nieuw box 3-stelsel op basis van werkelijk rendement. Wat kunt u als belastingplichtige verwachten in 2026, en hoe kunt u zich hierop voorbereiden?
In dit artikel bespreken we de stand van zaken rondom box 3, wat de plannen voor een nieuw stelsel betekenen en welke stappen u nu al kunt zetten om uw vermogen fiscaal slim in te richten.
Hoe werkt box 3 op dit moment?
In de huidige systematiek betaalt u belasting over een fictief rendement op uw spaargeld, beleggingen en overig vermogen. De Belastingdienst gaat daarbij niet uit van uw werkelijke opbrengsten, maar van een forfaitair rendement. Dat kan gunstig of ongunstig uitpakken, afhankelijk van hoe uw vermogen is samengesteld.
De heffingsvrije grens in 2026 bedraagt circa € 57.000 per persoon (fiscaal partners circa € 114.000). Over het meerdere betaalt u 36% belasting over het forfaitaire rendement. De exacte percentages per categorie (spaargeld, schulden, overige bezittingen) worden jaarlijks vastgesteld.
Het nieuwe stelsel: belasting op werkelijk rendement
Het kabinet werkt aan een stelsel waarbij u belasting betaalt over uw echte opbrengsten: rente, dividend, huur en vermogenswinsten. Dit klinkt eerlijker, maar brengt ook meer administratie met zich mee. U zult aandelen, vastgoed en andere bezittingen nauwkeuriger moeten bijhouden. Niet alleen de opbrengsten, maar ook de waardeontwikkeling kan gaan meetellen.
De invoering van dit nieuwe stelsel is meerdere keren uitgesteld. De meest recente planning is gericht op 2028, maar ook dit kan nog verschuiven. Totdat het nieuwe stelsel in werking treedt, blijft de huidige berekening de basis, al passen rechters op grond van rechtspraak de uitkomst soms aan voor situaties waarin het fictieve rendement hoger is dan het werkelijke rendement.
Wat betekent dit voor spaarders?
Wie voornamelijk spaart en weinig of geen rendement heeft gemaakt, kan in aanmerking komen voor een lagere heffing via de tegenbewijsregeling. U moet dan aantonen dat uw werkelijke rendement lager was dan het forfait. Dit vergt documentatie van al uw inkomsten uit vermogen.
Heeft u vermogen in het buitenland, dan gelden aanvullende regels. Sommige bezittingen worden daarin anders behandeld. Het is raadzaam dit tijdig te bespreken met een adviseur.
Vastgoed en box 3: een aandachtspunt
Wie vastgoed bezit in box 3, denk aan een verhuurde woning of tweede woning, heeft te maken met het hoge forfaitaire rendement op overige bezittingen. Dat kan oplopen tot ruim vijf procent. Bij bescheiden huurinkomsten of woningen die deels leeg staan, leidt dit snel tot een hogere heffing dan op basis van werkelijk rendement redelijk zou zijn. Lees ook ons artikel over bonnen bewaren bij verbouwing, waarbij kosten soms relevant zijn voor uw aangifte.
Slimme stappen die u nu kunt zetten
Hoewel de exacte toekomst van box 3 nog onzeker is, zijn er stappen die u al kunt nemen.
Ten eerste: breng uw vermogen in kaart. Weet welke vermogensbestanddelen u bezit en onder welk regime ze vallen. Ten tweede: controleer of u in aanmerking komt voor de tegenbewijsregeling en leg uw werkelijke rendementen goed vast. Ten derde: overleg met uw accountant of vermogensherstructurering zinvol kan zijn, bijvoorbeeld via een eigen B.V. In ons artikel over de rol van de DGA leest u meer over de mogelijkheden die een besloten vennootschap biedt.
Conclusie: anticipeer op verandering
Box 3 blijft een dynamisch dossier. De overgang naar werkelijk rendement is in aantocht, maar de timing en invulling zijn nog niet definitief. Wie nu al zijn vermogen goed documenteert en fiscale keuzes weloverwogen maakt, staat straks sterker. Neem bij twijfel contact op met uw accountant of adviseur om uw persoonlijke situatie te beoordelen.