De turboliquidatie is al jarenlang een snelle en efficiënte manier om een rechtspersoon te ontbinden wanneer er geen activa meer zijn. Ondernemers waarderen deze methode omdat zij hiermee eenvoudig een inactieve of lege bv kunnen beëindigen. Toch brengt deze route ook risico’s met zich mee voor schuldeisers, die soms pas na afloop ontdekken dat een debiteur is verdwenen zonder dat er een vereffeningsproces heeft plaatsgevonden. Juist deze spanning tussen ondernemersgemak en de bescherming van schuldeisers was aanleiding voor de Tijdelijke wet transparantie turboliquidatie, die sinds 15 november 2023 geldt.
Deze tijdelijke regeling is bedoeld om misbruik te voorkomen en schuldeisers een sterkere positie te geven. Ondernemers zijn verplicht schuldeisers schriftelijk te informeren en financiële stukken te deponeren bij de Kamer van Koophandel. Hierdoor kan de ontbinding van een rechtspersoon niet langer volledig buiten het zicht van schuldeisers plaatsvinden. Zij krijgen inzicht in de redenen voor de beëindiging, de financiële positie van de bv en eventuele transacties vlak voor de ontbinding. Bij vermoedens van onregelmatigheden kunnen schuldeisers sneller en gerichter actie ondernemen.
De wet was nodig omdat in de praktijk bleek dat turboliquidaties regelmatig problemen veroorzaakten voor schuldeisers. Door het ontbreken van een verplicht vereffeningsproces zijn vaak belangrijke documenten niet aanwezig, waardoor het lastig is om te controleren of er daadwerkelijk geen activa meer waren of dat deze vlak voor de ontbinding zijn onttrokken. Soms werd bewust misbruik gemaakt van de snelle ontbinding. De wetgever wilde daarom meer transparantie en verantwoording afdwingen, zonder het instrument van de turboliquidatie zelf te belemmeren.
De tijdelijke wet beperkt de turboliquidatie niet, maar vergroot het inzicht en de rechtsbescherming. Ondernemers moeten financiële overzichten, een beschrijving van de oorzaken van de ontbinding en eventuele afwikkelingsstukken deponeren. Dit biedt een objectief beeld van de laatste fase van de onderneming en voorkomt dat bestuurders zomaar onder verplichtingen uitkomen. In ernstige gevallen kan de bestuurder zelfs persoonlijk aansprakelijk worden gesteld of strafrechtelijk worden vervolgd. Transparantie is daarmee een verplicht onderdeel van goed ondernemerschap.
De tijdelijke regeling zou oorspronkelijk twee jaar gelden, maar is inmiddels met twee jaar verlengd. Uit evaluatie blijkt dat de wet haar doel grotendeels bereikt: er is meer inzicht in het afwikkelingsproces, schuldeisers worden tijdig geïnformeerd en er wordt sneller gereageerd op onregelmatigheden. Tegelijkertijd is er ruimte voor verbetering, vooral op het gebied van handhaving. Wanneer ondernemers hun verplichtingen niet nakomen, moet er sneller en strikter kunnen worden opgetreden. Dit wordt meegenomen in de plannen voor een permanente wettelijke regeling. De tijdelijke wet heeft veel opgelost, maar een structurele aanpak vraagt om een steviger fundament. Daarom werkt de overheid aan een definitieve opvolger van de tijdelijke wet.
De ontwikkeling van een permanente regeling kost tijd. Om te voorkomen dat er een juridisch gat ontstaat tussen het aflopen van de tijdelijke wet en de inwerkingtreding van een permanente regeling, is de tijdelijke wet alvast met twee jaar verlengd. Voor ondernemers betekent dit dat de aanvullende verplichtingen rondom transparantie voorlopig blijven bestaan. Ontbinding zonder vereffening blijft mogelijk, maar alleen met een helder dossier waarin de financiële situatie van de bv inzichtelijk is. Voor schuldeisers betekent dit een stabieler speelveld, waarin zij niet langer worden verrast door plotselinge ontbindingen zonder verantwoording.
In de praktijk vraagt de turboliquidatie nu om meer voorbereiding. De financiële situatie van de bv moet kloppen, de stukken moeten tijdig worden gedeponeerd en schuldeisers moeten worden geïnformeerd. Een slordige administratie of onvolledige uitleg kan leiden tot problemen met schuldeisers of zelfs tot aansprakelijkheid van bestuurders. Ondernemers die een bv willen ontbinden, doen er goed aan hun administratie vooraf op orde te brengen, alle activa en passiva vast te leggen, interne transacties te documenteren en schulden helder in beeld te brengen. Met een zorgvuldig dossier verloopt de turboliquidatie soepel en blijft de kans op geschillen beperkt. Ook voor adviseurs is dit een belangrijk aandachtspunt: goede begeleiding voorkomt problemen en biedt duidelijkheid voor alle betrokkenen.
Accountants en adviseurs spelen een steeds grotere rol bij de uitvoering van de tijdelijke wet. Zij ondersteunen ondernemers bij het beoordelen van de financiële positie, het opstellen van de benodigde stukken en het zorgvuldig doorlopen van de ontbindingsprocedure. Zeker bij meerdere schuldeisers of complexe administraties kan een adviseur het verschil maken tussen een ordelijke afwikkeling en een conflictsituatie. Het is belangrijk ondernemers tijdig te informeren over de verplichtingen die gelden onder de tijdelijke wet, zodat zij niet onbewust in strijd met de regels handelen.
De verwachting is dat de permanente regeling grotendeels zal aansluiten bij de tijdelijke wet, maar met verbeterde handhavingsmogelijkheden. Het uitgangspunt blijft: turboliquidatie moet beschikbaar blijven als snelle route voor rechtspersonen zonder activa, maar misbruik moet worden voorkomen. De overheid wil recht doen aan ondernemers die hun bv op correcte wijze willen beëindigen, terwijl schuldeisers beter worden beschermd. De komende jaren blijft het belangrijk de ontwikkelingen te volgen en ondernemers te wijzen op hun verplichtingen. Totdat de permanente wet geldt, blijft de tijdelijke regeling het kader voor turboliquidaties.
Conclusie: de verlenging van de tijdelijke regeling betekent dat ondernemers voorlopig gebonden blijven aan strikte informatie- en deponeringsplichten. Voor schuldeisers is hun positie versterkt. Voor ondernemers blijft turboliquidatie mogelijk, maar alleen met een zorgvuldig samengesteld dossier. De rol van accountants, fiscalisten en juridische adviseurs is daarbij essentieel.