Neemt u deel aan een fiscale eenheid voor de omzetbelasting? Dan bent u verplicht om elke relevante wijziging binnen de eenheid schriftelijk te melden bij de Belastingdienst. Klinkt dit als een formaliteit? Dat is het zeker niet. Wie deze meldplicht over het hoofd ziet of te laat handelt, kan geconfronteerd worden met verstrekkende aansprakelijkheidsrisico’s. Zowel de uittredende partij als de achterblijvende deelnemers kunnen verantwoordelijk worden gehouden voor btw-schulden die na het moment van uittreding zijn ontstaan, zolang de wijziging niet officieel is doorgegeven.
Wat is een fiscale eenheid voor de omzetbelasting?
Een fiscale eenheid voor de omzetbelasting is een samenwerkingsverband waarbij twee of meer rechtspersonen of natuurlijke personen voor de btw worden behandeld als één belastingplichtige. De deelnemers binnen de eenheid kunnen onderling prestaties aan elkaar leveren zonder dat zij daarvoor btw in rekening hoeven te brengen. Dit kan administratief voordelig zijn en kan in bepaalde structuren leiden tot een btw-besparing, met name als een of meer deelnemers vrijgestelde prestaties verrichten.
Om te kunnen deelnemen aan een fiscale eenheid moeten de betrokken partijen in financieel, organisatorisch en economisch opzicht met elkaar zijn verweven. De Belastingdienst erkent de fiscale eenheid formeel via een beschikking. Zodra de eenheid is gevormd, worden alle deelnemers voor de btw als één geheel beschouwd. Dat heeft ook een keerzijde: alle deelnemers zijn hoofdelijk aansprakelijk voor de btw-verplichtingen van de gehele eenheid. Die aansprakelijkheid is niet beperkt tot het eigen aandeel, maar geldt voor het totaal.
Welke wijzigingen moet u schriftelijk melden?
Niet elke interne ontwikkeling bij een van de deelnemers heeft gevolgen voor de fiscale eenheid, maar een groot aantal situaties wel. Denk aan de opheffing of ontbinding van een van de deelnemende rechtspersonen, een fusie of splitsing, de verkoop van aandelen waardoor de financiële verwevenheid wegvalt, of het toevoegen van een nieuwe deelnemer aan de eenheid. Ook een adreswijziging, een naamswijziging of een wijziging in de rechtsvorm kan relevant zijn om door te geven. In al deze gevallen kan de wijziging betekenen dat de fiscale eenheid ophoudt te bestaan of doorgaat in een andere samenstelling, en dat heeft directe fiscale en juridische gevolgen.
Het moment van melding is in alle gevallen bepalend voor de vraag tot wanneer de hoofdelijke aansprakelijkheid loopt. Meldt u een uittreding pas weken of maanden nadat deze feitelijk heeft plaatsgevonden, dan loopt de aansprakelijkheid van de uittredende partij gewoon door totdat de melding door de inspecteur is ontvangen. Omgekeerd geldt hetzelfde voor de achterblijvende deelnemers: ook zij blijven aansprakelijk voor de btw-schulden van de uitgetreden partij tot het moment van de schriftelijke melding. Dit kan aanzienlijke financiële risico’s met zich meebrengen, zeker als er in de tussenliggende periode btw-schulden zijn ontstaan bij de partij die de eenheid heeft verlaten.
De gevolgen van niet of te laat melden
De gevolgen van een gemiste of te late melding zijn tweeledig. Voor de uittredende partij geldt dat zij hoofdelijk aansprakelijk blijft voor alle btw-schulden van de fiscale eenheid vanaf het moment van feitelijke uittreding tot het moment waarop de melding bij de inspecteur is gedaan. Heeft de fiscale eenheid in die periode btw-schulden opgebouwd, bijvoorbeeld door een naheffing of een niet-afgedragen aangifte, dan kan de uittredende partij daarvoor worden aangesproken alsof zij nog steeds deelnemer was.
Voor de achterblijvende deelnemers is het spiegelbeeld van toepassing: zij blijven ook na de feitelijke uittreding van een deelnemer hoofdelijk aansprakelijk voor de btw-schulden die die uitgetreden partij heeft gemaakt, zolang de wijziging niet officieel is gemeld. Stel dat een deelnemer de eenheid verlaat maar daarna als zelfstandige belastingplichtige btw-schulden opbouwt: de voormalige mede-deelnemers kunnen hiervoor worden aangesproken totdat de melding is gedaan. Dit risico is in de praktijk onderschat en kan leiden tot onverwachte naheffingen bij partijen die in de veronderstelling verkeerden al geruime tijd geen deel meer uit te maken van een gezamenlijke btw-structuur.
Let op: Zolang de wijziging niet schriftelijk is doorgegeven aan de inspecteur, blijft de hoofdelijke aansprakelijkheid bestaan. Stelt de Belastingdienst zelf een wijziging vast, dan geldt de dagtekening van de beschikking als datum van de melding. U kunt dus niet achteraf claimen dat de wijziging al eerder had plaatsgevonden.
Wat kunt u nu het beste doen?
Controleer als eerste of er binnen uw fiscale eenheid voor de omzetbelasting wijzigingen hebben plaatsgevonden of op korte termijn worden verwacht. Denk aan aandelentransacties, herstructureringen, fusies of wijzigingen in de eigendomsstructuur van een van de deelnemers. Is er iets gewijzigd dat de financiële, organisatorische of economische verwevenheid tussen de deelnemers raakt, meld dit dan zo snel mogelijk schriftelijk bij de bevoegde inspecteur van de Belastingdienst.
Houd er rekening mee dat de meldplicht geldt ongeacht of de wijziging leidt tot een beëindiging of een voortzetting van de fiscale eenheid in een andere samenstelling. In beide gevallen is een schriftelijke melding vereist om de aansprakelijkheid per die datum te begrenzen. Wacht niet totdat de Belastingdienst zelf de wijziging vaststelt: in dat geval wordt de datum van de beschikking als meldingsdatum gehanteerd, wat betekent dat de aansprakelijkheid in de tussenliggende periode gewoon heeft doorgelopen.
Bent u DGA en heeft uw BV deelnemers aan een fiscale eenheid voor de btw? Dan is het verstandig om dit punt mee te nemen in uw jaarlijkse fiscale review. Bekijk ook onze Checklist 2026 voor DGA’s: salaris, dividend, aftrekposten en deadlines voor een volledig overzicht van de aandachtspunten dit jaar.
Heeft u vragen over uw fiscale eenheid voor de omzetbelasting of wilt u een wijziging laten beoordelen? Neem gerust contact op met Reinink Accountants & Adviseurs. Wij helpen u graag verder.
