De turboliquidatie is al jarenlang een snelle en efficiënte route om een rechtspersoon te ontbinden wanneer er geen activa meer aanwezig zijn. Ondernemers waarderen deze mogelijkheid omdat zij daarmee soepel een inactieve of lege bv kunnen beëindigen. Van de ene op de andere dag kan een rechtspersoon worden ontbonden en uitgeschreven. Voor schuldeisers pakt dit helaas niet altijd gunstig uit. Zij kunnen soms pas na afloop ontdekken dat een debiteur is verdwenen zonder dat er een vereffeningsproces heeft plaatsgevonden. Die spanning tussen ondernemersgemak en schuldeisersbescherming was precies de aanleiding voor de Tijdelijke wet transparantie turboliquidatie, die sinds 15 november 2023 van kracht is.
Deze tijdelijke regeling heeft als doel om misbruik te voorkomen en schuldeisers een sterkere positie te geven. De wet verplicht ondernemers om schuldeisers schriftelijk te informeren en financiële stukken te deponeren bij de Kamer van Koophandel. Dat betekent dat de ontbinding van een rechtspersoon niet langer volledig buiten het zicht van schuldeisers kan plaatsvinden. Zij kunnen inzicht krijgen in de redenen voor de beëindiging, in de financiële positie van de bv en in eventuele transacties vlak voor de ontbinding. Als er vermoedens van onregelmatigheden zijn, kunnen schuldeisers sneller en gerichter actie ondernemen.
Waarom was deze wet nodig?
De praktijk liet zien dat turboliquidaties regelmatig problemen veroorzaakten voor schuldeisers. Omdat er geen verplicht vereffeningsproces plaatsvindt, ontbreken vaak cruciale documenten die inzicht geven in de financiële situatie van de bv. Daardoor is lastig vast te stellen of er daadwerkelijk geen activa waren of dat activa vlak voor de ontbinding zijn onttrokken. In sommige gevallen bleken bestuurders bewust misbruik te maken van de snelle ontbinding. De wetgever wilde daarom een duidelijker kader bieden waarin transparantie en verantwoording worden afgedwongen zonder het instrument van de turboliquidatie zelf te belemmeren.
De tijdelijke wet draait dan ook niet om het beperken van de turboliquidatie, maar om het vergroten van inzicht en rechtsbescherming. Ondernemers moeten financiële overzichten, een beschrijving van de oorzaken van de ontbinding en eventuele afwikkelingsstukken deponeren. Daardoor ontstaat een objectief beeld van de laatste fase van de onderneming. Dit voorkomt dat bestuurders zomaar onder verplichtingen kunnen uitkomen. In ernstige gevallen kan de bestuurder zelfs persoonlijk aansprakelijk worden gesteld of strafrechtelijk worden vervolgd. De regeling geeft daarmee een duidelijk signaal af: transparantie is geen keuze, maar een verplicht onderdeel van correct ondernemerschap.
Evaluatie: doelen grotendeels bereikt
De tijdelijke regeling zou oorspronkelijk twee jaar gelden, maar inmiddels is besloten tot een verlenging van nog eens twee jaar. Uit de evaluatie blijkt namelijk dat de wet haar doel grotendeels bereikt. Er is meer inzicht in het afwikkelingsproces, schuldeisers worden tijdig geïnformeerd en er wordt sneller gereageerd op onregelmatigheden. De praktijk laat zien dat schuldeisers door deze transparantie daadwerkelijk in staat zijn om juridische stappen te overwegen wanneer dat nodig is.
Tegelijkertijd heeft de evaluatie ook laten zien dat er ruimte is voor verbetering, vooral op het gebied van handhaving. Wanneer ondernemers hun verplichtingen niet nakomen, moet er sneller en consequenter kunnen worden opgetreden. Dat punt wordt nadrukkelijk meegenomen in de plannen voor een permanente wettelijke regeling. De tijdelijke wet mag dan veel hebben opgelost, maar een structurele aanpak vraagt om een steviger fundament. Daarom werkt de overheid aan een definitieve opvolger van de tijdelijke wet.
Waarom de wet nu is verlengd
De ontwikkeling van een permanente regeling kost tijd. De wetgever wil zorgvuldig afwegen welke elementen behouden moeten blijven, welke kunnen worden aangescherpt en welke procedurele verbeteringen nodig zijn. Om te voorkomen dat er een juridisch gat ontstaat tussen het aflopen van de tijdelijke wet en de inwerkingtreding van de permanente regeling, heeft de overheid besloten de tijdelijke wet alvast met twee jaar te verlengen.
Voor ondernemers betekent dit dat de aanvullende verplichtingen rondom transparantie voorlopig blijven bestaan. De gedachte dat de turboliquidatie een geruisloze beëindiging mogelijk maakt, gaat niet langer op. Ontbinding zonder vereffening blijft mogelijk, maar alleen met een helder dossier waarin de financiële situatie van de bv inzichtelijk wordt gemaakt. Voor schuldeisers biedt dat een stabieler speelveld waarin zij niet langer worden overvallen door plotselinge ontbindingen zonder enige verantwoording.
Wat betekent dit in de dagelijkse praktijk voor ondernemers?
De turboliquidatie blijft een nuttig instrument, maar het vraagt van ondernemers meer voorbereiding dan vroeger. De financiële situatie van de bv moet kloppen, de stukken moeten tijdig worden gedeponeerd en schuldeisers moeten worden geïnformeerd. Een slordige administratie of een onvolledige uitleg van de ontbinding kan niet alleen leiden tot problemen met schuldeisers, maar ook tot aansprakelijkheid van bestuurders.
Ondernemers die overwegen een bv te ontbinden, doen er daarom goed aan om vooraf hun administratie op orde te brengen. Het is verstandig om alle activa en passiva correct vast te leggen, interne transacties te documenteren en eventuele schulden helder in beeld te brengen. Met een zorgvuldig opgesteld dossier verloopt de turboliquidatie soepel en blijft de kans op geschillen beperkt. Ook voor adviseurs is dit een belangrijk aandachtspunt. Een goede begeleiding in dit proces voorkomt latere problemen en biedt duidelijkheid voor alle betrokken partijen.
De rol van accountants en adviseurs wordt steeds belangrijker
Accountants spelen een cruciale rol in de uitvoering van de tijdelijke wet. Zij kunnen ondernemers helpen bij het beoordelen van de financiële positie van de bv, het opstellen van de benodigde stukken en het zorgvuldig doorlopen van de ontbindingsprocedure. Met name in situaties waarin meerdere schuldeisers betrokken zijn of waarin de financiële administratie complex is, kan een adviseur het verschil maken tussen een ordelijke afwikkeling en een conflictsituatie.
Daarnaast is het belangrijk om ondernemers tijdig te informeren over de verplichtingen die gelden onder de tijdelijke wet. Veel ondernemers zijn onvoldoende op de hoogte van de gevolgen van een turboliquidatie of denken onterecht dat de procedure net zo eenvoudig blijft als vóór 2023. Door hen te wijzen op de aanvullende transparantie-eisen voorkomt u dat zij onbewust in strijd met de wet handelen.
Hoe ziet de toekomst eruit?
De verwachting is dat de permanente regeling grotendeels zal aansluiten bij de tijdelijke wet, maar met verbeterde mogelijkheden tot handhaving. Het uitgangspunt blijft hetzelfde: de turboliquidatie moet beschikbaar blijven als snelle route voor rechtspersonen zonder activa, maar misbruik mag worden voorkomen. De overheid wil recht doen aan het belang van ondernemers die op een correcte manier hun bv willen beëindigen, terwijl schuldeisers tegelijkertijd beter worden beschermd.
De komende jaren is het vooral belangrijk om de ontwikkelingen te volgen en ondernemers te blijven wijzen op de verplichtingen. Totdat de permanente wet is ingevoerd, blijft de tijdelijke regeling het kader waarbinnen turboliquidaties moeten plaatsvinden.
Conclusie: transparantie blijft voorlopig verplicht
De verlenging van de tijdelijke regeling turboliquidatie betekent dat ondernemers voorlopig gebonden blijven aan strikte informatie- en deponeringsplichten. Voor schuldeisers is dit goed nieuws, omdat hun positie duidelijk is versterkt. Voor ondernemers betekent het vooral dat een turboliquidatie nog steeds mogelijk is, maar niet langer zonder een zorgvuldig samengesteld dossier. De rol van accountants, fiscalisten en juridische adviseurs is daarbij essentieel.
