Werken als zelfstandige zonder personeel blijft populair in Nederland, maar de Belastingdienst treedt sinds 2025 streng op tegen schijnzelfstandigheid. Dit betekent dat zzp’ers die feitelijk als werknemer functioneren, risico lopen op ingrijpen door de fiscus. Voor opdrachtgevers kunnen de gevolgen fors zijn: naheffingen van loonbelasting, boetes en reputatieschade.
In deze blogpost leest u wat schijnzelfstandigheid precies inhoudt, hoe de handhaving in 2026 werkt en welke acties u als zzp’er of opdrachtgever kunt ondernemen om risico’s te beperken.
Wat is schijnzelfstandigheid?
Schijnzelfstandigheid ontstaat als iemand formeel als zelfstandige werkt, maar in de praktijk als werknemer wordt gezien. De Belastingdienst beoordeelt dit aan de hand van criteria zoals gezagsverhouding, persoonlijke arbeidsplicht en het verrichten van arbeid tegen loon. De beoordeling is altijd een totaalafweging, waarbij factoren als vervanging, werktijden, gebruik van eigen materiaal, het hebben van meerdere opdrachtgevers en ondernemersrisico worden meegewogen.
Handhaving in 2026: wat betekent dit?
Na een periode van gedoogbeleid handhaaft de Belastingdienst sinds begin 2025 actief en zet dit beleid in 2026 voort. Inspecteurs beoordelen arbeidsrelaties en kunnen vaststellen dat er sprake is van een dienstbetrekking. Dit kan voor opdrachtgevers leiden tot nabetaling van loonbelasting en premies, soms met terugwerkende kracht. Zzp’ers die als schijnzelfstandige worden aangemerkt, kunnen hun recht op zelfstandigenaftrek en mkb-winstvrijstelling verliezen, wat resulteert in een hogere belastingaanslag.
Modelovereenkomst: wat moet u weten?
De Belastingdienst heeft modelovereenkomsten opgesteld die als basis kunnen dienen voor de samenwerking tussen opdrachtgever en opdrachtnemer. Een goedgekeurde modelovereenkomst biedt alleen zekerheid als de feitelijke samenwerking overeenkomt met de afspraken op papier. Lees meer hierover in ons artikel over werken volgens de modelovereenkomst.
Tips voor zzp’ers: versterk uw zelfstandige positie
Werk actief aan het hebben van meerdere opdrachtgevers, dien facturen in met eigen briefhoofd, gebruik eigen materiaal en leg vervangingsmogelijkheden schriftelijk vast. Een goede administratie is essentieel om uw ondernemersstatus te onderbouwen.
Tips voor opdrachtgevers: controleer de arbeidsrelatie
Als opdrachtgever bent u verantwoordelijk voor de juiste kwalificatie van de arbeidsrelatie. Zorg dat de praktijk overeenkomt met de overeenkomst, stuur niet op vaste werktijden en beoordeel per opdracht of sprake is van een dienstbetrekking. Let extra op zzp’ers die langdurig exclusief voor u werken.
Meer weten over personeelsverplichtingen? Bekijk onze artikelen in de categorie Werkgevers en Werknemers.
Conclusie: wees proactief
Schijnzelfstandigheid brengt grote risico’s met zich mee voor zowel zzp’ers als opdrachtgevers. De handhaving is streng en de gevolgen kunnen ingrijpend zijn. Laat uw arbeidsrelaties tijdig toetsen door een accountant of adviseur en pas de samenwerking aan waar nodig.
